Je zit ’s avonds op de rand van het bed. Het huis is stil, de rekeningen zijn betaald. Eigenlijk ontbreekt er niets. Op het werk loopt alles goed, de koelkast is vol en misschien ligt er in de kamer hiernaast wel iemand te slapen van wie je houdt. Toch trekt er iets samen in je borstkas. Een hol, dof gevoel, alsof iemand de kern heeft weggeschraapt en alleen een lege huls heeft achtergelaten.
De meeste mensen schrikken van die gewaarwording. Ze proberen haar meteen te dempen: met series kijken, overwerken, nog een aankoop doen of weer afspreken met vrienden. Maar zodra het rumoer verstomt, is de stilte er weer. En daarmee ook die vreemde verdoofdheid.
Ik heb er lang over gedaan om te begrijpen dat deze toestand geen biologische weeffout is. De leegte is geen hapering van onze hersenen, maar een vorm van heimwee die we alleen niet meer weten te duiden.
Het gat dat er vanaf de geboorte al is
We worden in deze wereld geboren zonder dat iemand ons vooraf om toestemming heeft gevraagd. We groeien op, leren de regels, verzamelen spullen en weten eigenlijk niet goed waar we werkelijk vandaan komen. We functioneren, richten ons leven in en denken dat dit alles is wat er bestaat.
Maar diep vanbinnen weet onze ziel beter. Ergens herinnert ze zich dat ze voor een andere plek bestemd is. Wie de Bijbel leest, ziet door alle eeuwen heen één duidelijke rode draad: de mens is zijn oorsprong kwijtgeraakt en dwaalt nu rond. We zoeken in geschapen dingen naar wat alleen de Schepper zelf ons kan geven.
De innerlijke leegte is dan ook volkomen natuurlijk voor ieder mens die afgesneden van zijn bron leeft. Het is de dorst van iemand die dreigt te bezwijken. Ze schreeuwt ons toe dat we ver van huis zijn.
Wanneer emoties ons voor de gek houden
We laten ons sterk leiden door wat we voelen. Op school leren we vergelijkingen oplossen en contracten lezen, maar niemand leert ons hoe we moeten omgaan met ons eigen innerlijk. Daardoor waaien we met alle winden mee.
Een fijn gevoel zien we al snel als juist, een naar gevoel als verkeerd. Dat is een grote misvatting. Een roes voelt op het moment zelf fantastisch, maar laat een ravage achter. Berouw voelt vreselijk, maar redt vaak ons leven. Gevoelens zijn geen betrouwbare richtingaanwijzers; het zijn enkel reacties.
Wie zijn innerlijke leegte wil genezen door krampachtig achter fijne gevoelens aan te jagen, belandt in een tredmolen. Je hebt steeds sterkere prikkels nodig om het gat te bedekken. Genezing begint pas op het moment dat je stopt met het aanbidden van je emoties, en begint te zoeken naar de waarheid.
De onzichtbare muur voor eenvoudige woorden
Als je eenmaal op dat punt aankomt, klinkt de uitweg bijna te eenvoudig: je richt je tot Degene die het leven heeft gemaakt. Een kort, oprecht gebed uit het diepst van je hart is al genoeg: Jezus, kom in mijn leven. Help mij.
En precies daar gebeurt er iets vreemds. Hoewel het maar zeven woorden zijn, krijgen velen ze nauwelijks over hun lippen. Het voelt alsof er een dikke vestingmuur tussen staat. Opeens steken twijfels de kop op. Schaamte dient zich aan: Je bent hier helemaal niet goed genoeg voor. Trots verzet zich: Je redt het heus wel op eigen kracht. Of de angst fluistert: Wat als er niets gebeurt?
Er zijn machten die maar al te goed weten wat er op het spel staat. De scheiding tussen mens en God is de grondtoestand van deze gebroken wereld. Wie in de buurt van de deur komt, voelt de tegenwind het hardst. Het eigenlijke doel van ons bestaan is de verzoening met God, en werkelijk alles om ons heen probeert ons daarvan af te leiden.
Wat er gebeurt als het gesprek op gang komt
Wie door die weerstand heen breekt en Jezus oprecht aanspreekt, ervaart dikwijls iets wat moeilijk in woorden te vatten is. De innerlijke leegte verdwijnt misschien niet met luid trompetgeschal, maar ze verliest wel haar dreiging. In plaats daarvan komt er een stille, onwankelbare aanwezigheid.
«Jezus zei: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven. Niemand komt tot de Vader dan door mij.’» (Johannes 14:6)
Jezus zegt niet dat Hij een weg wijst; Hij zegt dat Hij de weg is. Als je begint dagelijks met Hem te praten – heel nuchter, in gedachten, onder het wandelen, tijdens de afwas – groeit er een werkelijke band. Hij houdt je de spiegel voor over wie je bent, en je kunt die waarheid verdragen omdat tegelijkertijd zijn genade er is.
Uit die waarheid ontstaat een leven dat je voorheen niet voor mogelijk hield. De dingen van deze wereld verliezen hun dwingende greep. Je hoeft jezelf niet meer te bewijzen, je hoeft geen leegte meer te vullen met spullen. Je leeft hier nu al als iemand die een erfenis heeft in de hemel.
De ziel die de weg naar huis kent
Het leven op aarde is kort. Het vervliegt als een ademtocht. Het hoogste doel van een mens is niet het nalaten van een vlekkeloos huis of een goedgevulde bankrekening. Het gaat erom God terug te vinden, Hem te eren en je ziel in veiligheid te brengen.
Wanneer een mens sterft en zijn aardse tent afbreekt, glijdt de ziel over naar de overkant. Wie tijdens zijn leven verbonden is gebleven met Jezus, herkent de stem die hem roept. Er is geen sprake van verdwalen, geen gevangenschap in het duister, geen angst voor het niets. Je gaat eenvoudigweg naar huis, naar Hem van wie je hier op aarde al bent gaan houden.
De leegte die je voelt wanneer alles ogenschijnlijk op orde is, is geen vloek maar een uitnodiging. Het is de liefdevolle, heldere wekroep van God, die zegt: Blijf niet langer zoeken in het stof. Kom naar huis.