De titel verwijst waarschijnlijk naar een van de bekendste kerstliederen die christenen kennen. Deze bijdrage wil geen clichématige benadering van Kerstmis zijn, maar dieper ingaan op de ware zin van de geboorte van Christus.
Kerstmis, het feest van de liefde, de geboorte van Christus – eigenlijk het mooiste wat het jaar te bieden heeft.
God is mens geworden. Waar zie je zoiets anders? Dat is in de kern de zin van Kerstmis. God heeft niet zomaar zijn Zoon naar de aarde gezonden, zoals men misschien zou kunnen denken. Nee, Hij is als deel van de goddelijke Drie-eenheid mens geworden – in de gedaante van Jezus Christus.
Wat hebben wij het toch heerlijk als christenen! De Schepper bestaat in drie vormen, en toch zijn we ver verwijderd van polytheïsme. Dat het ruim 2000 jaar geleden mogelijk was om zulke overweldigende dingen te verkondigen, toont al hoe groot de waarheid is die in de Bijbel wordt geopenbaard. Om nog maar te zwijgen van de meer dan 300 passages in het Oude Testament die naar Jezus verwijzen en spreken over gebeurtenissen die precies zo zijn uitgekomen – dingen die alle wiskundige waarschijnlijkheden tarten.
Maar daar gaat het hier niet om. Ik wil het hebben over het bovennatuurlijke geschenk dat Kerstmis is – ver verwijderd van de materiële geschenken, waaraan de commercialisering van dit feest tegenwoordig vaak bijna uitsluitend recht doet. In zekere zin is het echter ook belangrijk dat wij mensen één keer per jaar samenkomen en elkaar geschenken geven. Ik vind dat zeer waardevol. Als je goed kijkt, schuilt er achter alles wat Kerstmis biedt nog veel meer.
Het gaat om niets minder dan de redding van onze ziel – de redding van onszelf. Want wij mensen, zoals je overal kunt zien, kunnen zeer gevaarlijke wezens zijn. Stel je een vader voor die veel kinderen heeft: sommigen prachtig, bijna engelachtig; anderen zijn een beetje van het pad geraakt; en weer anderen zijn nauwelijks te bedwingen. Deze vader staat voor de schier onoplosbare taak om al zijn kinderen in liefde en respect op te voeden tot goede mensen.
Zo zie ik de diepste zin van het leven. Met de geboorte aanvaarden wij – of we willen of niet – de taak van het leven. We moeten ons van de geboorte tot het graf bewijzen en proberen onze ziel, die we kunnen meenemen, te vormen. Nadat we ons lichaam hebben verlaten en mogen terugkeren – of misschien ook niet – blijft het onze taak om het leven te beheersen en ons een goddelijk bestaan te verzekeren. Dat is logisch. En zin is uiteindelijk de diepere zin van het leven in deze context.
Vaak hoor je de klassieke vragen van mensen: "Hoe kan een liefhebbende God, die ons werkelijk boven alles liefheeft, al dat lijden toelaten? Hoe is dat logisch?" Of: "Hoe kan God zijn Zoon naar de wereld zenden en hem dan zo aan het kruis laten sterven?"
Twee essentiële vragen die mij op mijn weg met Jezus ook zeer hebben beziggehouden en waarvoor ik de volgende antwoorden heb gevonden:
Met de geboorte worden we gebonden aan de materie – aan vlees en bloed. Alles wat we kunnen waarnemen, wordt bepaald door twee krachten. Je zou het een duale wereld kunnen noemen: Goed en Kwaad, Dag en Nacht. Deze krachten zijn met elkaar verweven, en het leven is de grens tussen zijn en niet-zijn.
De Schepper, de oorsprong van alles, staat waarschijnlijk voor de uitdaging om deze krachten in gerechtigheid en vrijheid te laten werken. De eerste zondeval, die ons van God heeft gescheiden, past daarbij symbolisch bij het ontstaan van de wereld.
De wetenschapper Stephen Hawking zei eens dat alles alleen kon ontstaan omdat iets niet zo liep als het moest. Als alles perfect was verlopen, was er niets ontstaan. Hoewel hij niet gelovig was, dacht ik bij het horen van zijn woorden meteen: Dat past perfect bij Genesis en bij ons leven.
De Schepper heeft ons alle vrijheid gegeven. Dit is troostrijk: We hebben geen bevelende God, maar een God van vrijheid. We kunnen in het leven doen wat we willen – ons optimaal ontwikkelen of ook niet. De vrijheid van de mens is het hoogste goed dat God ons schenkt. Maar deze vrijheid betekent ook dat het slechte eveneens mag bestaan.
Waarom laat God dan het lijden toe? Omdat het de zin van de wereld is. Vrijheid, ontwikkeling en verbetering zijn essentieel. Zou God zichtbaar ingrijpen, dan zou het kwaad zich onmiddellijk achter het goede verschuilen.
De grootheid van God in combinatie met de vrijheid van ons bestaan vereist een plaats zoals de aarde, zodat de waarheid zichtbaar kan worden. Een leven is als een onzichtbaar filter, waardoor uiteindelijk alleen het scheppende kan passeren.
En nu de vraag: Hoe kan Hij zijn geliefde Zoon opgeven? Het grote geschenk van Kerstmis ligt erin dat Hij zichzelf opgeeft – in de gedaante van Jezus.
Wie dit begrijpt, heeft het belangrijkste in het leven begrepen. We hebben een God die hetzelfde op zich neemt als wij moeten doen. Dat is ongelooflijk, maar wel een troostrijke waarheid. Meer nog: Hij heeft zich zelfs vleselijk extreem opgeofferd – iets wat wij in deze vorm gelukkig niet meer hoeven te doen.
Geprezen zij de geboorte van de Verlosser, dank U God Vader, Zoon & Heilige Geest.
Ik wens u een heerlijke Kerstmis, veel geschenken, veel liefde en de kracht van het Goede.
Damian Maxson, Kerstmis 2024 in de prachtige Zwitserse bergen.