Ik kende eens twee mannen die op hetzelfde kantoor werkten. De één, laten we hem Thomas noemen, kwam elke ochtend met een zucht de deur binnen. Het weer was te nat of te heet, de koffie te slap, de taken te veel. Hij zag werk als een last die hij moest torsen, en zijn gesprekken gingen vaak over wat er nu weer niet werkte.
Zijn collega, David, zat slechts een paar meter verderop. Hij beleefde dezelfde natte maandagen, dronk dezelfde koffie en stond voor dezelfde bergen werk. Maar als je David vroeg hoe het met hem ging, vertelde hij over het interessante gesprek met een klant de dag ervoor, of over die ene zonnestraal die net door de wolken brak. Hij zag de mogelijkheid om iets te creëren, waar Thomas alleen maar moeite zag.
Beide leefden in dezelfde werkelijkheid. Maar ze zagen die door een totaal verschillende bril. Dat heeft me lang beziggehouden. Het is niet zo dat de één gelijk had en de ander niet. De problemen die Thomas zag, waren reëel. Maar Davids blik was op iets anders gericht. En die gerichtheid veranderde alles.
Waar komt die grijze sluier vandaan?
Ik ken die grijze sluier maar al te goed uit mijn eigen leven. Er zijn dagen dat ik wakker word en het glas is niet alleen halfleeg, het lijkt een barst te hebben en langzaam leeg te lopen. Een kleine ongemakkelijkheid in de ochtend – gemorste koffie, een onwelkome boodschap – kan genoeg zijn om de hele dag in een somber licht te plaatsen. Plotseling lijkt alles moeizaam, mensen vermoeiend, de toekomst onzeker.
Ik geloof dat deze neiging tot het negatieve diep in ons is ingeprent. Het is een soort basisinstelling die ons moet behoeden voor gevaren en teleurstellingen. Als we van het ergste uitgaan, kunnen we niet meer verrast worden. Zo luidt de theorie. Maar in de praktijk leidt deze constante focus op het gebrekkige tot een toestand van innerlijk leed. We worden experts in problemen en verleren het vermogen om het goede überhaupt nog waar te nemen.
Deze negatieve bril wordt met de tijd dikker en donkerder. Hoe meer we ons concentreren op het slechte, hoe meer slecht ons opvalt. Het is een vicieuze cirkel. We voeden datgene waar we onze aandacht op richten. Als onze gedachten voortdurend draaien om zorgen, angsten en het falen van anderen, wordt ons hart zwaar en verbitterd. We zien de wereld niet meer zoals die is, maar zoals wij zijn: moe en ontmoedigd.
De dagelijkse keuze voor het licht
Uit deze cyclus breken gebeurt niet vanzelf. Het is een bewuste, dagelijkse oefening. Net zoals een sporter zijn spieren traint, moeten wij onze waarnemingsspier trainen. Het is een beslissing die ik elke ochtend opnieuw moet nemen: Waar richt ik vandaag mijn blik op? Op de stenen op de weg of op de kleine bloemen die langs de kant van de weg groeien?
Voor mij begint deze koerswijziging in gebed. Niet met een lange lijst van verzoeken, maar met dank. Ik probeer de dag te beginnen met het benoemen van Gods goedheid in mijn leven. Soms zijn het grote dingen, maar vaak slechts kleine: de geur van frisse lucht, de stilte van de ochtend, het feit dat ik überhaupt mocht wakker worden. Deze daad van dankbaarheid stelt mijn kompas voor de dag bij.
De Bijbel geeft ons hier een duidelijke opdracht, die allesbehalve een lege frase is. Het is een concrete instructie voor onze gedachten.
Ten slotte, broeders en zusters: alles wat waar is, alles wat edel is, alles wat rechtvaardig is, alles wat zuiver is, alles wat lieflijk is, alles wat eervol is – wat deugdzaam is en lof verdient, daarop moet u zich richten. Filippenzen 4:8
Dit betekent niet dat we het moeilijke moeten negeren of problemen moeten verbloemen. Dat zou oneerlijk zijn. Het betekent dat we het goede bewust meer gewicht moeten geven. In plaats van tijdens de lunch te klagen over de baas, kan ik een collega vragen wat hem de laatste tijd vreugde heeft gebracht. In plaats van me te ergeren aan het verkeer, kan ik de tijd gebruiken om voor mijn familie te bidden. Het zijn kleine koerswijzigingen die gedurende de dag een enorme impact hebben.
Wanneer het filter breekt
Soms is de grijze sluier echter meer dan alleen een slechte gewoonte. Soms wordt het een ondoordringbare, zware deken die je de adem beneemt. Er zijn zielstoestanden waarin de duisternis zo overweldigend wordt dat de eigen wil niet meer volstaat om het licht te kiezen. De wereld lijkt dan niet alleen negatief, maar vijandig en bedreigend. Elke dag is een strijd om te overleven.
Ik heb mensen begeleid die op dit punt waren. Waar elke goedbedoelde raad, om toch gewoon positiever te denken, als spot klinkt. In zulke momenten is de ziel ziek, net zoals het lichaam ziek kan worden. En een zieke ziel heeft hulp nodig die verder gaat dan een gebed of een sterke wil. Geloven dat je dit alleen met je geloof moet redden, is gevaarlijke hoogmoed.
Het is geen teken van geestelijke zwakte om professionele hulp te zoeken bij een therapeut of arts. Integendeel: het is een teken van nederigheid en wijsheid om te erkennen dat je je grenzen hebt bereikt. God heeft ons niet alleen zijn Woord gegeven, maar ook mensen met gaven en kennis toegerust die ons kunnen helpen weer heel te worden. Soms is een medicijn een brug die God bouwt, zodat we überhaupt weer in staat worden gesteld zijn hand te grijpen.
De bril van de hemel opzetten
Als kinderen van God zijn we in een levenslange opleiding. Ons doel is niet simpelweg om "positief te denken". Ons doel is om de wereld steeds meer te zien met de ogen van onze Vader in de hemel. Dat verandert alles. Het is het verschil tussen optimisme en christelijke hoop.
Optimisme hoopt dat de dingen wel goed zullen komen. Hoop daarentegen is gebaseerd op de zekerheid dat Jezus Christus de dood heeft overwonnen en het laatste woord heeft. Deze hoop ontkent het lijden en de duisternis van de wereld niet. Ze ziet het. Maar ze kijkt erdoorheen naar de komende heerlijkheid en naar de God die zelfs in de grootste pijn aanwezig is.
Als ik leer de wereld door deze bril van verlossing te bekijken, krijgt alles een nieuwe diepte. Een moeilijk gesprek is niet langer alleen een bedreiging, maar een kans op genade. Een persoonlijk falen is niet het einde, maar een plek waar ik de vergeving van Christus opnieuw mag ervaren. De schoonheid van een zonsondergang is niet alleen een mooi gezicht, maar een vluchtige groet van mijn Schepper.
We zullen deze opleiding nooit helemaal afronden zolang we op deze aarde zijn. Er zullen altijd weer dagen zijn dat de oude, grijze bril ons op de neus zakt. Maar we zijn hierin niet alleen. Christus zelf is in ons en vernieuwt onze blik dag na dag, als we het toelaten. Hij helpt ons het goede te kiezen, omdat Hij zelf het Goede is.