De grond zakt onder je weg. Zo voelt het. Het ene moment sta je nog stevig in het leven, het volgende val je in het niets en vind je geen houvast meer. Een diagnose. Verraad. Een deur die voorgoed dichtvalt.
En in de oorverdovende stilte na de klap rijst een vraag op, scherp en bitter. "God, als U bestaat, waarom?"
Dit is geen theoretische vraag voor een theologisch seminarie. Het is een schreeuw uit de brokstukken van een hart. Als U goed bent, als U almachtig bent, waarom hebt U dit dan niet voorkomen? Waarom moet ik door deze hel gaan?
De Bijbel is geen stille plek
Vroeger dacht ik dat geloof betekende altijd een glimlach en een bemoedigend woord op je lippen hebben. Toen werd mijn eigen leven op zijn kop gezet, en ontdekte ik dat de Bijbel een veel eerlijker, een veel wilder boek is dan ik had vermoed.
Het staat vol met mensen die worstelen met God, die Hem hun pijn ongefilterd toewerpen. Denk aan Job, die man die alles verliest. Hij knikt niet vroom en zegt: "Het is Gods wil." Hij scheurt zijn kleren, gaat in de as zitten en eist een antwoord van God. Hij klaagt Hem aan.
En David? In de Psalmen zien we hem op zijn kwetsbaarste punt. Soms prijst hij God uit overvloedige vreugde, en dan weer stort hij zijn hele wanhoop voor Zijn voeten uit.
Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten? Ik schreeuw, maar mijn hulp is ver weg. Psalm 22:2 (NBV21)
God heeft deze kreten niet uit Zijn boek geschrapt. Hij heeft ze voor ons bewaard. Voor jou. Jouw klacht heeft een plek bij Hem.
Hij was geen onpartijdige toeschouwer
Een vaak gehoorde, goedbedoelde zin luidt: "Alles gebeurt met een reden." Ik ben tot de overtuiging gekomen dat deze zin vaak meer kwaad doet dan goed. Het klinkt alsof God schaak speelt met ons leven en daarbij Zijn pionnen opoffert voor een hoger doel.
Maar dat is niet het beeld dat de Bijbel van Hem schetst. Wanneer Jozef na jaren van lijden en onrecht zijn broers terugziet, zegt hij een cruciale zin.
Jullie hadden kwaad tegen mij in de zin, maar God heeft dat ten goede gekeerd. Genesis 50:20 (NBV21)
Let op, hij zegt niet dat God het kwaad veroorzaakt heeft. Maar God was midden in het lijden aanwezig en heeft toegewerkt naar een doel dat aanvankelijk onzichtbaar was.
Of denk aan Marta en Maria na de dood van hun broer Lazarus. Wanneer Jezus arriveert, geeft Hij hen niet eerst een lezing over de opstanding. Het kortste vers van de Bijbel meldt eenvoudig: "En Jezus weende." (Johannes 11:35). De Schepper van het universum weent met de wenenden. Hij blijft niet afzijdig in onze pijn. Hij komt heel dichtbij.
Wat te doen als het hart leeg is?
Maar wat doe je als bidden aanvoelt als roepen in een lege ruimte? Als woede op God het enige gevoel is dat nog overblijft?
Mijn eerlijke advies: wees dan boos. Maar wees boos voor God. Zeg het Hem. Schreeuw tegen Hem, als het moet. Je relatie met Hem is geen breekbaar porselein dat bij de eerste eerlijke emotionele uitbarsting versplintert. Het is een verbond, met Zijn bloed verzegeld. Hij verdraagt jouw pijn, jouw twijfel, jouw woede.
Het is een misvatting te geloven dat we eerst ons innerlijk moeten opruimen voordat we tot God mogen komen. We mogen komen met onze chaos, met onze scherven, met onze gebalde vuisten. Hij is geen God die prestaties eist, maar een Vader die verlangt naar relatie, ook naar een worstelende.
Soms is het meest spirituele wat je kunt doen, simpelweg zeggen: "God, ik heb geen kracht meer. Ik begrijp niets. Maar ik blijf hier. Ik laat U niet los, ook al voel ik U nu niet."
De God die met ons lijdt
Het laatste antwoord van het christendom op de vraag naar het lijden is geen filosofische leerstelling. Het is een Persoon aan een kruis.
Jezus zelf, de Zoon van God, heeft de afgrond van het mens-zijn ervaren. Hij werd verraden, misverstaan, bespot en gefolterd. Aan het kruis gaf Hij geen nuchtere wijsheden. Hij schreeuwde. De schreeuw die David eeuwen eerder had geuit, maakte Jezus tot de Zijne: "Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?"
Op dit moment van diepste duisternis zit God niet op de troon boven het lijden, maar aan het kruis in het lijden. Hij verklaart het lijden niet weg. Hij neemt het op Zich. Hij gaat erdoorheen. Voor ons. En met ons.
Hij heeft ons geen leven zonder stormen beloofd. Maar Hij heeft beloofd met ons in de boot te zijn.
Ik heb geen pasklaar antwoord dat alle losse eindjes van jouw pijn netjes aan elkaar knoopt. Wie dat van zichzelf beweert, heeft waarschijnlijk nog nooit echt geleden. Het leven is geen simpele rekensom die uiteindelijk gladjes uitkomt.
Niet elke "waarom" zal in dit leven beantwoord worden. Maar de belofte is geen antwoord. De belofte is een aanwezigheid.
Jezus staat niet aan de finishlijn te wachten tot we ons hebben herpakt. Hij komt midden in de brokstukken. Hij gaat naast ons in het stof zitten. Hij houdt onze hand vast als de woorden ons ontbreken. En Zijn aanwezigheid is de hoop die begint te schijnen, zelfs wanneer de nacht het donkerst is.