Soms zit je ’s avonds aan de keukentafel, staar je naar je koud geworden thee en voel je een vreemde verdoofdheid. Een afstand die niet van de ene op de andere dag is ontstaan, maar in de loop van maanden of jaren. Ooit was er misschien een tijd waarin het bidden leefde. Nu heerst er alleen nog stilte in de kamer.
Op zulke momenten steekt bijna vanzelf de prestatiedrang de kop op. Je denkt aan je fouten, aan verkeerde beslissingen, aan gebroken beloften en aan dingen die je het liefst ongedaan zou maken. Meteen zegt je verstand: je moet eerst je leven weer op de rit krijgen. Je moet eerst orde op zaken stellen voor je je weer bij God kunt vertonen.
Precies daar begint een noodlottige denkfout. Terugkeren naar God werkt niet als een sollicitatiegesprek, waarin je een vlekkeloos cv en goede aanbevelingen moet kunnen voorleggen.
Een naam die een hele belofte in zich draagt
Alleen al de naam Jezus laat zien waar het in wezen om draait. In het Hebreeuws luidt die Jesjoea. Precies dezelfde naam als Jozua, die de Israëlieten na veertig jaar in de woestijn over de Jordaan naar het beloofde land leidde. Die naam betekent niets anders dan: de Heer redt.
Niet: God beoordeelt je prestaties. Niet: God wacht met zijn armen over elkaar af tot je jezelf uit de modder hebt getrokken. God weet dat we onszelf niet uit de valstrik kunnen bevrijden. Wie dreigt te verdrinken, kan zichzelf niet aan zijn eigen haren uit het water trekken.
‘Hierin is de liefde: niet dat wij God hebben liefgehad, maar dat Hij ons heeft liefgehad en zijn Zoon heeft gezonden als verzoening voor onze zonden.’ (1 Johannes 4:10)
We hoeven niet eerst iets te presteren om zijn aandacht te trekken. Hij heeft de eerste stap al gezet, lang voordat we zelf beseften hoe verloren we waren.
De muur van eigen schaamte
Wanneer het contact met God verbreekt, komt dat nooit doordat Hij is weggegaan. Wij zijn degenen die weglopen en ons in het struikgewas verstoppen. Dat begon al in de hof van Eden en herhaalt zich in elk mensenleven.
Je begint beschermende muren rond je hart op te trekken. Eerst komt de schaamte, daarna het knagende gevoel totaal onwaardig te zijn. Op den duur praat je jezelf misschien zelfs aan dat God helemaal niet bestaat. Die cynische houding is vaak niets anders dan een wanhopig pantser. Want wie het bestaan van God ontkent, hoeft dat pijnlijke verlangen naar Hem ook niet meer onder ogen te komen.
Dat is een groot verdriet. Je blijft buiten in de kou staan, enkel en alleen omdat je jezelf wijsmaakt dat de deur op slot zit. Maar voor God verliest niemand ooit het recht om om genade te vragen. Al lig je diep in het slijk, al heb je je hele leven in duigen zien vallen – de roep om redding blijft bij Hem nooit ongehoord.
Waarom deze zware weg nodig was
Vaak knaagt de vraag waarom deze wereld toch zo gebroken en pijnlijk moet zijn. Als God pure liefde is, waarom zitten we dan in deze puinhoop? Het antwoord schuilt in een geschenk dat God ons hoe dan ook wilde laten behouden: de vrije wil.
Liefde zonder vrijheid kan niet bestaan. Als God wezens had gewild die niet anders konden dan Hem gehoorzamen, had Hij wel marionetten gemaakt. Maar Hij verlangde naar vrije mensen, die uit eigen beweging voor Hem kunnen kiezen. Waar echter echte vrijheid heerst, daar is ook afvalligheid mogelijk. Het kwaad in de wereld is het wrange gevolg van wat er gebeurt wanneer de mens zich losmaakt van de bron van het leven.
Niemand lijdt meer onder die toestand dan God zelf. Hij ziet het onrecht, de tranen en het verraad, elke dag opnieuw. En precies daarom is Hij in Jezus zelf midden in die duisternis afgedaald. Aan het kruis heeft Hij alle pijn, de boosaardigheid en de schuld van de schepping aan den lijve gedragen. Hij liet zich breken om de scheidsmuur tussen ons en Hem voorgoed neer te halen.
Vijf woorden zijn genoeg
We zijn geneigd de terugkeer ontzettend ingewikkeld te maken. We denken dat we theologische verhandelingen moeten doorgronden, urenlang op onze knieën moeten liggen of eerst wekenlang vrome gewoonten moeten aankweken.
Jezus schetste in de gelijkenis van de verloren zoon een heel ander beeld. De zoon had de absolute bodem bereikt; uitgehongerd zat hij bij de varkens. In zijn hoofd had hij al een ellenlange toespraak voorbereid waarin hij zijn excuses zou aanbieden. Hij wilde zijn vader smeken om hem dan op zijn minst als een van zijn dagloners te behandelen.
‘Toen hij nog ver van huis was, zag zijn vader hem al en voelde diep medelijden. Hij rende op hem af, viel hem om de hals en kuste hem.’ (Lucas 15:20)
De vader liet hem zijn moeizaam ingestudeerde betoog niet eens afmaken. Hij rende zijn zoon tegemoet, tilde zijn gewaad op en viel hem om de hals. Geen standje, geen wantrouwen, geen proeftijd.
Precies zo wacht God op jou. Mooi geformuleerde zinnen zijn nergens voor nodig. Eén zin uit het diepst van je hart is al meer dan genoeg: ‘Hier ben ik. Vergeef me, ik wil weer bij U zijn.’ Dat volstaat. God let niet op de woorden, Hij kijkt naar je wil.
De stap wagen
Het maakt niet uit hoeveel jaar je bij Hem vandaan bent geweest. Het maakt niet uit wat je gisteren nog hebt gedaan. Zijn hand is uitgestrekt – niet om je te slaan, maar om je vast te grijpen en je veilig thuis te brengen.
Laat de twijfels en de oude schaamte achter je. Je hoeft niet te wachten tot je je beter of reiner voelt. Je mag komen precies zoals je nu aan die tafel zit: moe, leeg, maar met een open hart.